Okulda, imkânlar ölçüsünde çocukların beslenmesine ve beslenme eğitimine önem verilmelidir. Okulda beslenme programı uygulamanın temel amacı, çocuğa beslenme ile sağlık ilişkilerini benimseterek iyi beslenme alışkanlığı kazandırmak; bunu yaparken, çocukların besin ihtiyaçlarının bir bölümünü öğle yemeği ve ara kahvaltısı ya da birini vererek karşılamaktır.
Okulda beslenme programını ya da saatini yöneten ve uygulayan öğretmenin beslenme alanında yetiştirilmiş olması gerekir. Öğretmen, yemek sırasında öğrencileriyle birlikte olmalı, fırsatlardan yararlanarak ve öğrencilerin ilgilerini yönlendirerek yenen besinler ve beslenme konusunda öğretici ve eğitici bir ortam yaratmalıdır. Ayrıca, sınıfta; okulda, evde, dışarda yenilen günlük yiyeceklere ve beslenmeye ilişkin çalışmalar, tartışmalar ve eleştiriler yaptırmalıdır. Yeterli ve dengeli beslenmenin yararı ve önemi vurgulanmalıdır. Beslenme eğitimi, çocuğun yaşına uygun olmalıdır. Beslenme eğitiminin etkili ve kalıcı olabilmesi için öğretmen çeşitli fırsatlardan ve derslerden yararlanmalıdır.
Çocuğun okulda, evde ve dışarda yedikleri bir bütün olarak ele alınarak günlük aldığı yiyeceklerin çeşidi, miktarı, enerji ve besin değeri genel çizgileriyle basit olarak hesaplatürılabilir. Yeterli, gerekli olup olmadığı tartışılıp eleştirilebilir. Besin gruplarından hangilerinin eksik ya da fazla yendiği ortaya konabilir. Yenilen besinlerin fiyatlarıyla beslenme değeri karşılaştırabilir. Ekonomik beslenme yolları örnekleriyle anlatılabilir. Bu ve benzeri beslenme ile sağlık konuları, çocuğun düzeyine uygun olarak çeşitli derslerde işlenebilir. Örneğin, günlük tüketilen besinlerin miktarı, enerji değerleri, matematik dersinde, dört işlem öğretilirken basit problemler şeklinde hesaplatılabilir. Türkçe, iş bilgisi, din ve ahlâk, resim ve sosyal bilgilerle ilgili derslerde, sağlıklı beslenme, temizlik, savurganlık gibi konularda grup çalışmaları, resimler, kompozisyon, şiirler, öyküler, oyunlar hazırlatılabilir.
Kötü beslenmenin büyümeye, sağlığa, başarıya, vücut şekli ve görünüşe zararlı etkileri örneklerle ve resimlerle anlatıla bilir. Çocuğun beğenilme isteği dikkatle kullanılarak beslenme eğitimi yönlendirilebilir.Okulda verilecek ya da okula getirilecek yiyeceklerin belirlenmesi ve hazırlanmasında çocukların görüşleri alınmalı, tartışılmalı ve fırsat eğitimi yapılmalıdır. Ayrıca, okul kantininde ve çevrede satılan yiyeceklerin besin değerleri, fiyatları, sağlık ve temizlik kurallarına uygunluk durumları gibi konular da tartışılmalı, eleştrilmelidir. Böylece, çocukların, gereksiz olan ve zararlı olabilecek besinleri almaları kolayca önlenebilir. Ayrıca, okul kantinleri ve çevrede satılan yiyecekler denetlenmelidir. Kantinde, çocukların beslenmesine katkısı olabilecek besinlerin satışı sağlanmalıdır.
Okul kantini, kâr amacıyla değil, çocukların iyi beslenmesine yardımcı olmak üzere işletilmelidir. Okuldaki beslenme programı ve eğitimi, ancak yukarıda açıklanan ve benzeri çalışmalarla, iyi beslenme alışkanlıklarını pekiştiriri, kötü alışkanlıklardan caydırıcı, yeni iyi alışkanlıklar kazandırıcı ve etkili olabilir. Okulda öğrencilere öğle yemeği ya da kahvaltı verilmesi ve beslenme eğitimi yapılması, aile içinde iyi beslenemeyen çocukların beslenme durumunun düzelmesine de yardım eder. Ayrıca, etkili olan beslenme eğitimi, çocuklar aracılığıyla aileye de yansıyabilir. Okulda uygulanan beslenme saati gereği toplu olarak yeme; çocuklara insan ilişkilerinde olumlu deneyim ve davranışlar da kazandırma gibi yönlerden de önem taşır. Okulda, çocuklara öğle yemeği ve ara kahvaltı ya da birinin verilmesi çok çeşitli yönlerden gerekli ve yararlıdır. Yalnız, okulların çoğunda mutfak, araç, yer, para ve eleman yetersizliği gibi çeşitli sorunlar vardır. Bu yönlerden yeterli donatılmamış okullarda da, varolan kaynaklar en verimli biçimde kullanılarak, ailelerden ve çevreden yardım istenerek, çocuklara besin değeri yüksek, ucuz ve hazırlanması kolay yiyecekler verilebilir. Örneğin peynirli yumurtalı, etli ekmek, börek, çörek, sandviç, meyve, meyve suyu, süt, yoğurt, ayran gibi yiyecekler basit imkânlarla bile hazırlanabilir. Süttozundan süt, yoğurt ya da ayran yapılabilir. Bu tür yiyecekler, yemekhanesi bulunmayan okullarda dersliklerde bile yenebilir.
Okulda verilecek yiyeceklerin seçimi ve hazırlanmasında çocukların görüşleri de alınmalıdır. Yöresel beslenme alışkanlıkları ve çocukların beğenisine uygun hazırlanmayan yiyeceklerin tüketimini sağlamak, zorlayarak iyi alışkanlıklar kazandırmak imkânsızdır. Bunun için besin değeri yüksek olmak koşuluyla, çocukların beğenisi ve alışkanlıkları dikkate alınmalı, çeşit, miktar ve görünüş yönünden de doyum sağlayacak şekilde hazırlanan yiyecekler taze olarak verilmelidir. Yiyecekler, beslenme de sağlık kurallarına uygun ve temiz olarak hazırlanmalıdır.
Yiyecek satın alınması için gereken para, hayır ve yardım derneklerinden, devletten, okul koruma derneklerinden ve okul aile birliği gibi çeşitli kaynaklardan sağlanabilir. Okulda yeterli eleman yoksa, çocukların ailelerinden de yiyecek hazırlamada yardım istenebilir.
Okullarda yemek verilmesi için uygun mutfak ve gerekli ortamın hazırlanması yakın gelecekte imkânsız gibidir. Bazı gelişmiş ülkelerde örnekleri olduğu gibi, büyük şehirlerde merkezi mutfakların kurulması daha ekonomik olabilir. Merkezi mutfaklarda hazırlanan yiyecekler, uygun ve sıcak tutucu kaplarla okul yemekhanelerine dağıtılabilir. Çocuklar için yiyecek hazırlama ve dağıtım işlerini yürütmek üzere, bu konularla uğraşan kişi ya da kuruluşlarla anlaşma yapılabilir.
Yemek verilmeyen okullarda, genellikle, öğrencilerin yemeklerini getirmeleri ya da sırayla her gün bir öğrenci ailesinin yemek sağlaması istenmektedir. Ailelerin ekonomik güçleri, eğitim düzeyleri ve değer yargıları değişik olduğundan, getirilecek yiyeceklerin seçiminde güçlükler ve çelişkiler olmaktadır. Bazıları ekonomik güçlerini bile zorlayarak pahalı ve gösterişli yiyecek getirmeye çalışmakta, bu başka çocukları imrendirmekte, konu yarış ve gösterişe dönüşmektedir. Bu ve benzeri uygulamalar, yararı bk yana zararlı olmaktadır. Çocuklara okulda yemek verme imkânı yoksa ve okula yiyecek getirilmesi isteniyorsa, bu da belirli kurallara bağlanmalıdır. Sınıftaki öğrencilerin tümünden, her öğrencinin kolayca sağlayabileceği aynı ya da benzer yiyecekleri getirmeleri istenebilir. Her aileden para toplanarak uygun yiyecekler alınabilir ya da alınabilecek yiyecekler belirlenerek, gerekirse para toplanıp verilerek sırayla ya da isteğe göre çocukların ailelerinin hazırlaması için işbirliği yapılabilir. Yoksul ve durumu uygun olmayan öğrencileri kayırıcı önlemler alınabilir.
Leia Mais